Giai đoạn CEO tự vibe code với AI Agent — đẹp thật, nhưng có một cái bẫy
Mọi CEO tiếp xúc AI Agent đều đi qua giai đoạn này: tự tay làm mọi thứ, năng suất tăng vọt, cảm giác như siêu nhân. Đó là giai đoạn bắt buộc. Nhưng nếu không biết thoát ra, nó sẽ biến bạn thành người làm thuê cho chính công ty mình.
Hồi mới dùng AI Agent lần đầu, tôi làm được một landing page trong 40 phút.
Trước đó, việc này cần một tuần: brief với designer, chờ mockup, sửa qua lại, chờ dev, test, sửa tiếp. Bốn mươi phút. Tôi ngồi nhìn cái màn hình và nghĩ… thật ra không nghĩ gì cả, chỉ ngồi nhìn.
Rồi tôi làm thêm. Một bản phân tích đối thủ, một chuỗi email nuôi dưỡng khách hàng, một bộ câu hỏi phỏng vấn, một báo cáo tóm tắt buổi họp. Mỗi thứ mất vài chục phút thay vì vài ngày. Cảm giác như đang cầm điều khiển từ xa của cả công ty trong tay, muốn làm gì thì làm, muốn ra lệnh gì thì ra, mọi thứ đều phản hồi ngay tức thì.
Tôi gọi đó là giai đoạn “vibe code” với AI Agent.
Và hầu hết CEO tôi biết đang ở đúng giai đoạn này.
Giai đoạn bắt buộc phải đi qua
Tôi không nói giai đoạn này là sai. Nó hoàn toàn cần thiết, thậm chí bắt buộc.
Bởi vì trước khi bạn có thể quản trị AI Agent, bạn phải hiểu nó hoạt động như thế nào. Mà muốn hiểu, bạn phải tự tay làm. Bạn phải vấp, phải thấy nó ra kết quả tệ rồi hiểu tại sao tệ, phải thấy nó ra kết quả tốt rồi hiểu tại sao tốt. Không ai học lái xe bằng cách ngồi ghế sau nhìn người khác lái.
Giai đoạn vibe code dạy bạn ba thứ không sách nào dạy được: Agent này mạnh ở đâu, yếu ở đâu, và khi nào thì đừng tin nó.
Bỏ qua giai đoạn này, bạn sẽ quản trị mà không hiểu cái mình đang quản, giống như sếp phân công nhiệm vụ cho nhân viên mà không biết nhân viên đó làm được gì, bao lâu, với điều kiện nào.
Vậy nên hãy đi qua nó. Hãy vibe code. Hãy tự tay làm một thời gian.
Nhưng phải biết nó kết thúc ở đâu.
Dấu hiệu bạn đang bị kẹt
Có một điểm mà giai đoạn vibe code chuyển từ “học” sang “bẫy.” Và ranh giới đó không rõ ràng, nên hầu hết CEO đều không nhận ra mình đã bước qua.
Dấu hiệu đầu tiên: mọi việc liên quan đến AI đều phải đi qua bạn. Không phải vì bạn muốn kiểm soát, mà vì bạn là người duy nhất trong công ty biết dùng. Đội của bạn vẫn làm tay, vẫn theo quy trình cũ, còn bạn thì chạy song song bằng AI và bàn giao đầu ra cho họ tiếp tục.
Dấu hiệu thứ hai: năng suất của bạn tăng, nhưng năng suất của cả đội không tăng. Thậm chí đội bắt đầu ngồi chờ. Chờ bạn ra đầu ra. Chờ bạn tóm tắt để họ biết bước tiếp theo. Cái vòng quay cũ không mất đi, nó chỉ rút ngắn lại và đổ toàn bộ áp lực về một điểm duy nhất là bạn.
Dấu hiệu thứ ba: bạn cảm thấy mình không thể dừng. Công việc nhiều hơn trước, nhưng nhanh hơn, nên bạn nghĩ là tốt. Thật ra bạn chỉ đang chạy nhanh hơn trên cùng một cái vòng.
Cái bẫy “thác đổ”
Hình ảnh tôi hay dùng để mô tả là một cái thác nước.
Toàn bộ luồng công việc của công ty chảy qua một điểm duy nhất ở trên cùng, rồi đổ xuống. Điểm đó là bạn. Mọi quyết định, mọi đầu ra AI, mọi “được rồi, chuyển tiếp đi” đều phải qua bạn trước.
Lúc đầu trông đẹp lắm, thác nước thì bao giờ cũng đẹp. Nhưng thác nước có một đặc điểm: không có gì chảy ngược lên được. Toàn bộ năng lượng chỉ đổ xuống, không tích lũy được ở đâu, không xây được gì trên đó.
Công ty vận hành kiểu thác đổ thì mỗi khi bạn bận, mọi thứ chậm lại. Mỗi khi bạn mắc sai lầm, cả hệ thống đi sai. Mỗi khi bạn cần nghỉ, bạn không dám nghỉ vì nếu nghỉ thì thác ngừng chảy.
Bạn không phải CEO nữa. Bạn là người vận hành AI cho chính công ty mình.
Hiểu lại vai trò của Agent
Trước khi nói con đường phía trước, cần làm rõ một điều mà nhiều CEO đang hiểu lệch: Agent không phải nhân sự, và CEO không phải người quản Agent.
Agent là công cụ của nhân sự. Giống như Excel là công cụ của kế toán, hay điện thoại là công cụ của sale. CEO không quản Excel, không quyết định kế toán dùng hàm gì. CEO quản kế toán, và kế toán dùng công cụ nào là chuyện của họ.
AI Agent cũng vậy. Người phụ trách marketing phải có đội agent của họ phục vụ công việc marketing. Người phụ trách vận hành phải có đội agent của họ xử lý dữ liệu vận hành. Họ biết công việc của mình cần gì, họ biết agent nào dùng vào việc gì, họ chịu trách nhiệm với đầu ra. CEO không thiết kế cái đó cho họ, CEO không mô tả công việc cho agent thay họ.
Khi nhân sự của bạn đến buổi họp với những đầu ra mà trước đây mất cả ngày để chuẩn bị, nhưng giờ họ có trong 30 phút, đó là lúc bạn biết đội đang đi đúng hướng. Không phải vì CEO thiết kế hệ thống, mà vì từng người đã tự xây năng lực dùng AI trong phạm vi công việc của mình.
Con đường phía trước là xây năng lực cho đội
CEO không thoát khỏi giai đoạn vibe code bằng cách tự làm ít hơn. Bạn thoát ra bằng cách giúp đội làm được như bạn, trong phạm vi việc của họ.
Câu hỏi không phải là “tôi cần thiết lập hệ thống agent như thế nào.” Câu hỏi là “người phụ trách X trong đội tôi đã biết dùng AI Agent chưa? Họ đang dùng vào việc gì? Tuần này họ tiết kiệm được bao nhiêu thời gian nhờ Agent?”
Khi mỗi người trong đội bắt đầu có câu trả lời cho mấy câu đó, bạn đang đi ra khỏi mô hình thác đổ. Công việc không còn phải chảy qua bạn nữa. Từng luồng có người chịu trách nhiệm, từng người có công cụ của họ, và họ phối hợp với nhau theo đúng cách một đội bình thường vẫn phối hợp, chỉ là năng suất toàn đội cao hơn trước rất nhiều.
Tôi viết bài này không phải để nói AI Agent là phức tạp hay nguy hiểm. Nó không phức tạp và cũng không nguy hiểm nếu bạn biết mình đang ở đâu trong hành trình.
Biết mình đang ở giai đoạn vibe code thì cứ vibe code hết mình.
Nhưng cũng biết rằng giai đoạn đó không phải đích đến.
Một lưu ý thực tế: nếu công ty bạn có team IT đủ năng lực, họ có thể thiết lập một hệ thống Agent hoàn chỉnh, trong đó các agent giao tiếp với nhau và các luồng xử lý kết nối xuyên suốt toàn bộ doanh nghiệp. Khi đó team IT sẽ là người thiết kế và vận hành hệ thống đó, còn từng nhân sự vẫn quản đội agent trong phạm vi công việc của họ như bình thường. Nhưng với phần lớn doanh nghiệp vừa và nhỏ, không có team IT kiểu đó, nên con đường thực tế vẫn là từng người tự xây năng lực, từng bộ phận tự hình thành thói quen làm việc với Agent của mình.
Bạn đang ở đâu trong hành trình này?